/Files2/ontslokh_20210426012029.jpg

Цахим орчин дахь хүүхдийн аюулгүй байдлын талаар судалгааны тайлан

Хүүхдүүдийн 71% нь өдөр бүр интернет ордог бөгөөд орон сууцны хороололд амьдардаг хүүхдүүдийн өдөр бүр интернет ашиглах хандлага гэр хорооллын хүүхдүүдээс өндөр байна. Насны хувьд 17-18 насныхан интернетэд хамгийн их давтамжтай ордог байна.

LIVE хийж байна манайхан байна уу? ороод ирээрэй

Фэйсбүүк нь 2015 оноос эхлэн нэгэн шинэ үйлчилгээг нэвтрүүлсэн нь “LIVE” функц юм. Энэхүү фэйсбүүкийн шинэ хэрэглээ нь хүн бүрд шуурхай мэдээллийг газар дээрээс нь шууд сурвалжлах завшааныг олгоод зогсохгүй, бизнес эрхлэгч нарт үнэгүй зар сурталчилгаа явуулах талбар болж байгаагаараа давуу талтай юм.
/Files2/IMG_1221_20200407023738.JPG

“МИНИЙ ГЭР – АЮУЛГҮЙ ОРЧИН” цахим захидлын уралдааны шалгаруулалтын дүн

Харилцаа холбооны зохицуулах хороо, БСШУЯ хамтран ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдын дунд 2020 оны 3 дугаар сарын 12-оос 3 сарын 22-ны хугацаанд “Миний гэр – Аюулгүй орчин” цахим захидлын уралдааныг зарласан билээ. Уралдаанд Улаанбаатар хот болон 21 аймгийн ерөнхий боловсролын сургуулийн бага ангийн 1311, дунд ангийн 1563, ахлах ангийн 890, нийт 3764 захидал хүлээн авсныг нэг бүрчлэн уншиж, 4 үе шаттайгаар үнэлэн дүнг гаргалаа.

“ӨӨРИЙНХӨӨ БААТРЫН ТУХАЙ ЗАХИДАЛ БИЧЭЭРЭЙ” УРАЛДААНЫ ШИЛДЭГ ЗАХИДЛУУДААС

Миний баатар Сайн байцгаана уу? Миний захидлыг уншиж буй хүн бүрт энэ өдрийн амар амгаланг айлтгая. Өнөөдөр гадаа цаг агаар их сайхан байна шүү. За тэр ч яахав. Өнөөдөр би өөрийн баатрын тухай бичихээр боллоо.

Таны ч таамаглаагүй цахим сүлжээний нөлөөллүүд

Та хамгийн сүүлд хэзээ алс хол суугаа хэн нэгэндээ захиа бичсэн бэ? Эсхүл өглөөний цай дээрээ сонингийн хуудас эргүүлж суунгаа дэлхийн эргэн тойронд юу болж буй сонин хачин мэдээллийг олж уншсан үеийг санаж байна уу? Үнэн хэрэгтээ дээрх үйлдлүүдийг бид саяхан л хийж байсан ч технологийн хурдацтай хөгжлөөс үүдэн бидний нийгэмтэй харилцах харилцаа асар ихээр өөрчлөгдөж байна.

Хуурмаг мэдээллийн нөлөөнд автахаас сэргийлэх нь

Дэлхий дахинд аль хэдийн нийгмийн сүлжээний “fake news” буюу хуурмаг мэдээлэлтэй тэмцэх, түүний нөлөөнд автахгүй байх талаар хэлэлцэж эхэлсэн байна. Тухайлбал, хуурмаг мэдээтэй тэмцэх асуудлаар Европын холбооны өндөр түвшний шинжээчид ирэх оны 1 дүгээр сард хэлэлцэж, хавар нь тайлангаа гаргахаар ажиллаж байна.[1] Түүнчлэн ХБНГУ нь хуурмаг мэдээлэлтэй тэмцэх “Нийгмийн сүлжээнд хуулийн хэрэгжилтийг хангуулах тухай” хуулийг 2017 оны 10-р сараас хэрэгжүүлж эхэлсэн. Энэ бол хуурмаг мэдээний үр дагавар аль хэдийн бүс нутаг, олон улсын асуудал болсныг илтгэх нэг жишээ юм.

Далай бол өдөр бүр сэлдэг “БАССЕЙН” биш

ХХМТГ, ГБХЗХГ болон ХХЗХ-оос хамтран зохион байгуулсан “Цахим орчин дахь хүүхэд хамгаалал” сэдэвт нийтлэл нэвтрүүлгийн уралдаанд нийтлэлийн төрлөөр 1-р байр эзэлсэн WWW.PUBLIC.MN веб сайтын сэтгүүлч Н.Ууганбаярын бүтээл

Сошиал медиагийн шинэ найзаа яаж таних вэ?

Манай улсад ямар сошиал медиа буюу нийгмийн сүлжээг түлхүү ашиглаж байна вэ? гэдэг асуулт танд төрж байсан бол хэдэн тоон мэдээг хамтдаа харцгаая.

Өсвөр насны хүүхдүүдийн интернетийн аюулгүй хэрэглээний талаарх ойлголт

2016 онд МУБИС-ийн боловсролын судалгаа аргазүйн тэнхимээс хот, хөдөөгийн ЕБС-ийн багш, эцэг эхчүүдийн хүмүүжлийн тухай ойлголт, хандлагыг тодруулах зорилгоор түүвэр судалгаа хийхэд гэр бүлийн амьдралын таагүй нөхцөл 58% нийгмийн хямралтай байдал 47,1%, цахим орчин 36,5% нөлөөлж[1] байна гэсэн үр дүн гарсан байдаг.

Өсвөр насны хүүхдүүдийн дунд захидал бичлэгийн улсын уралдаан зарлагдлаа

Харилцаа холбооны зохицуулах хороо, Монгол шуудан ХК хамтран “Дэлхийн шуудангийн өдөр”-ийг угтан “Захидал түүх өгүүлнэ” сэдэвт захидлын уралдааныг 11-15 нас буюу өсвөр насны хүүхдүүдийн дунд зарлаж байна.

Компьютерийн ард хэрхэн суух вэ?

Та хүмүүсийн яриан дундаас эсвэл гэр дотроо “Компьютерийн ард суухаар хүзүү хөшөөд”, “Мөр хүндрээд”, “Нүд аргаад”, “Хараа муудаад”, “Нуруу чилээд”, нэг бол “Бөгтийгөөд”, “Хөлийн судас бүдүүрээд” гэж учирлаж хэлэхийг сонссон биз. Сонсоогүй бол эдгээр үг хүний хэрхэн сууж байгаатай холбоотойг удахгүй мэдэх болно.

Өөрийнхөө нууцыг хүртэл дэлгэмээр байх юм

Нийгмийн сүлжээнд өөрийн амьдралын цаг мөч бүрийг бусдад дэлгэх дуртай хүний тоо өдрөөс өдөрт нэмэгдсээр байна. Хачирхалтай нь хүмүүс үүнийг огтхон ч тоохоо больсон. Харин ч эсрэгээрээ энэхүү үйлдлийг даган дуурайгчид нэмэгдэх болсон. Та бүхэн анзаараад нэг үзээрэй, нүүр номын 10 пост тутмын 7 нь өдрийн хоолондоо юу идсэнээ, хэнтэй хаагуур яг тухайн мөчид юу хийж байгаагаа, хүүхдийнхээ юу хийж байгаа болон нийгэмд болж байгаа үйл явдалд бухимдаж буй талаар бичсэн сэтгэгдлүүд хөвөрнө.

Сурагчдын ухаалаг хэрэглээ – судалгаа

Оросын алдарт сурган хүмүүжүүлэгч К.Д.Ушинский “Хэрвээ сурган хүмүүжүүлэгч нь хүнийг бүхий л талаар нь хүмүүжүүлэхийг хүсвэл юуны өмнө түүнийг олон талаас нь судлах хэрэгтэй” хэмээжээ. Үүний учир нэгэн сургуулийн 5-р ангийн 140 сурагчаас авсан сурагчид ухаалаг хэрэглээ гэж юуг ойлгодог, хэрхэн юунд хэрэглэдэг талаарх судалгааг нэгтгэн үзлээ.

Та номыг унших уу? сонсох уу?

Ном унших нь тархины фитнесс бөгөөд мэдлэгийг тэтгэгч эх ундарга билээ. Гэвч орчин үеийн энэ завгүй хэмнэлд бүхий л зүйл хурдтай өрнөж, хэсэг амс хийх зуур л нийгмээс хоцрогдож байгаа мэт мэдрэмж төрүүлэх болсон нь хүмүүст ном унших ч цаг гаргах боломж бололцоог олгохгүй байна. Тэглээ гээд бид тархиа хөгжүүлэхээ марталгүй орчин үетэй хөл нийлүүлэх олон аргуудыг шинээр нээж олсоор байгаагийн нэг жишээ нь “Подкаст” бий болсон явдал юм.

Хүүхдийн дэлгэц ашиглах тохиромжтой хугацаа

Эцэг эхчүүд хүүхдээ хооллох, нэг бол машинаар явахдаа гар утсаараа Youtube-ээс “Миша, Маша хоёр”, “Пороро” гэх мэт хүүхэлдэйн кино үзүүлэх, эсвэл сатааруулахын тулд iPad өгч, тоглоом тоглуулах нь түгээмэл. Үүнд зарим хүн санаа зовонгуй байдаг бол олонх эцэг эх “Миний хүүхэд үүнээс суралцаж байна. Хэрхэн мундаг нээж, ажиллуулж, тоглож, үзэж байгааг хараач. Их сурамгай. Би багадаа ингэж чаддаггүй байсан. Технологийн зуун тул багаасаа сураад, мөн надад ч цаг гараад амар шүү дээ. Хэн хэндээ ашигтай” гэж зөвтгөдөг.

Цагаахан гэгээхэн үрс минь цахим амьдралд яаж явна вэ тэд мэдээллийн бороон дунд шүхэргүй зогсч байна

ХХМТГ, ГБХЗХГ болон ХХЗХ-оос хамтран зохион байгуулсан “Цахим орчин дахь хүүхэд хамгаалал” сэдэвт нийтлэл нэвтрүүлгийн уралдаанд нийтлэлийн төрлөөр 2-р байр эзэлсэн сэтгүүлч Б.Баярбаясгалангийн бүтээл

Цахим орчин дахь хүүхдийн аюулгүй байдал сэдэвт нийтлэл, нэвтрүүлгийн уралдааны удирдамж

Нийтлэг үндэслэл Монгол Улсын Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийн 5.4.4-т заасан зорилт, ХХМТГ, ГБХЗХГ, ХХЗХ-ны даргын 2018 оны 3-р сарын 22-ны өдрийн А/37/А61/А67 тоот тушаалаар байгуулагдсан мэдээллийн технологийн зохистой хэрэглээг бий болгох, цахим орчинд хүүхэд хамгаалах зорилго бүхий ажлын хэсгийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөөний 3.6 дахь зорилтыг тус тус хэрэгжүүлэх хүрээнд Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газар, Харилцаа холбооны зохицуулах хороо, Гэр бүл, хүүхэд залуучуудын хөгжлийн газраас хамтран энэхүү нийтлэл, нэвтрүүлгийн уралдааныг зарлаж байна.

Аюулгүй интернетийн өдөр

Аюулгүй Интернетийн өдөр (Safer Internet Day/SID) нь 2004 оноос Европын улсуудад тэмдэглэгдэн эхэлсэн бол өнөөдөр дэлхийн 130 гаруй орныг эгнээндээ нэгтгээд байгаа байгаа олон улсын санаачилга юм. Энэхүү санаачилга нь тоон технологийн өнөөгийн хүрсэн ололт, дэвшлийг эерэг, аюулгүй байдлаар ашиглах боломжийг хүүхэд залууст ойлгож таниулах эрхэм зорилготой. Аюулгүй Интернетийн өдрийн арга хэмжээг санаалагч талуудаас жил бүрийн 02-р сарын хоёр дахь долоо хоногийн хоёр дахь өдөр дэлхий даяар зохион явуулдаг. Энэхүү арга хэмжээг дэлхий дахинд сая сая хүмүүс цахим ертөнцөд эерэг болон аюулгүй орчинг бий болгохын төлөө дэмжин оролцдог юм.
/Files2/3074_001_20200921090340.jpg

Шар мэдээнд дургүй хэн байхав

Шар мэдээ, хов жив гэж цахим ертөнцийн ил тод, нээлттэй байдлыг далимдуулан хаа сайгүй тархах болж, ихэнх хүмүүс “би хов жив дургүй” хэмээдэг ч орчин цагийн оддын амьдрал, цахим ертөнцөд шуугиан тарьж байгаа хүмүүсийн үйлдэл, олны танилын бүтэлгүйтэл зэрэг мэдээ, мэдээллийг ямар ч байсан олж уншсаар байгаа юм. Тэгвэл та бүгдэд нэгэн нууцыг дэлгэхэд сэтгэл судлаачид хүн төрөлхтөн яагаад ингэтлээ “Шар мэдээ, хов жив”-д татагддагийг олж илрүүлсэн байна.
/Files2/Untitled2_20200921083639.png

Адам Эва хоёрын цахим хэрэглээний онцлог

Харин эрчүүд улс төр, шинжлэх ухааны ололт, гүн ухаан гэх мэт өргөн хүрээний сэдвээр хоорондоо ярилцаж, түүний талаар саналаа солилцдог байна. Гэхдээ энэ нь эмэгтэйчүүд гүн ухаан, улс төр зэрэг сэдвийг сонирхдоггүй гэсэн үг биш юм. Нэгэн судалгаанд улс төр, нийгмийн сэдвээр нийтлэл бичдэг эмэгтэй сэтгүүлчдийг эрэгтэй сэтгүүлчидтэй харьцуулахад уншигчдаас сөрөг сэтгэгдэл илүү ихээр хүлээн авдаг болохыг тогтоожээ. Энэ нь эмэгтэй хүн улс орны болоод нийгэмд тулгамдаж буй асуудлын талаар үзэл бодлоо олон нийтийн сүлжээнд хуваалцахаас эмээдэг байх магадлалтай хэмээжээ.